Boek 7a Artikel 1678 (7a:1678 BW)

Een derde toelaten tot het eigen aandeel

Elk der vennooten mag, zelfs zonder toestemming der overige, eenen derden persoon aannemen als deelgenoot in het aandeel hetwelk hij in de maatschap heeft; doch hij kan denzelven, zonder zoodanige toestemming, niet als medelid der maatschap toelaten, al mogt hij ook met het beheer der zaken van de maatschap belast zijn.

Toelichting

Dit artikel maakt een scherp onderscheid tussen twee dingen die op elkaar lijken. Een vennoot mag altijd iemand van buiten laten meedelen in zijn eigen aandeel in de maatschap; daarvoor heeft hij niemand nodig. Wat hij niet mag, is die persoon tot de maatschap zelf toelaten. Daarvoor is de instemming van alle andere vennoten vereist, en dat geldt ook voor de vennoot die met het beheer is belast.

Meedelen in een aandeel

Bij de eerste variant blijft alles binnen de verhouding tussen de vennoot en zijn eigen achterman. De vennoot blijft zelf vennoot, met al zijn rechten en verplichtingen; hij spreekt daarnaast met een derde af dat die meedeelt in wat hij uit de maatschap ontvangt en eventueel meedraagt in wat hij verliest. De maatschap merkt daar in beginsel niets van: de derde krijgt geen stem, geen inzagerecht en geen vordering op de maatschap.

Toetreden als vennoot

De tweede variant is van een andere orde. Een nieuwe vennoot krijgt zeggenschap, gaat meedoen in het beheer en kan volgens de regels van deze titel de anderen raken. Daarom kan niemand hem er eenzijdig bij halen. De maatschap is een overeenkomst die berust op de persoon van de deelnemers; wie erbij komt, komt er alleen bij als alle bestaande vennoten dat willen. Ook een beherend vennoot, wiens bevoegdheid volgens artikel 7A:1673 BW ver reikt, kan dit niet op eigen gezag.

Waar de grens in de praktijk ligt

Het verschil zit in de vraag of de nieuwkomer positie krijgt binnen de maatschap of alleen achter één vennoot staat. Een constructie waarbij een derde feitelijk meebeslist, mee onderhandelt en zich als vennoot presenteert, is met de eerste variant niet te redden alleen omdat er 'onderdeelgenootschap' boven het contract staat. Beslissend is wat er werkelijk gebeurt, niet hoe het stuk heet.

Een voorbeeld

Een van de drie vennoten van een agrarische maatschap wil zijn zoon laten meeprofiteren. Hij spreekt met hem af dat de zoon de helft van zijn winstaandeel krijgt en meedraagt in de helft van zijn verlies. Dat mag, ook al zijn de andere vennoten daar niet blij mee. Wil hij zijn zoon echter naast zich als vennoot laten meewerken, met inspraak over investeringen en met een eigen aandeel in de gemeenschap, dan hebben de anderen dat te beslissen en kunnen zij het weigeren.

In de praktijk

Wie iemand bij zijn positie wil betrekken, moet vooraf kiezen welke van de twee routes hij neemt en dat opschrijven. Bij toetreding hoort een besluit van alle vennoten en een aangepaste overeenkomst; bij meedelen in een aandeel hoort een aparte afspraak die uitdrukkelijk zegt dat de derde geen vennoot wordt. Veel conflicten over opvolging binnen familiebedrijven beginnen precies op dit punt, met een afspraak die het midden houdt tussen beide.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.