Boek 7a Artikel 1666 (7a:1666 BW)

Dit artikel gaat over de vennoot die zijn deel van een gezamenlijke vordering al binnen heeft. Hij heeft zijn aandeel geïnd, heeft daarvoor gekweten en beschouwt de zaak als afgedaan. Raakt de schuldenaar daarna in de problemen en blijkt de rest van de vordering oninbaar, dan moet die vennoot wat hij ontving alsnog in de gezamenlijke kas storten. De kwijting die hij heeft afgegeven verandert daar niets aan.

De bestanddelen van de regel

• Een gemeenschappelijke vordering. De wet spreekt van een gemene inschuld der maatschap: een vordering die de vennoten samen hebben op een derde, bijvoorbeeld voor werk dat voor gezamenlijke rekening is verricht.
• Het hele aandeel ontvangen. De vennoot heeft van de schuldenaar betaling gekregen van het deel van die vordering dat op hem zou neerkomen.
• Onvermogen daarna. Na die betaling is de schuldenaar niet meer in staat de rest te voldoen.

Zijn deze drie omstandigheden aanwezig, dan rust op de vennoot de plicht het ontvangene in te brengen. Dat hij de schuldenaar voor zijn aandeel kwijting heeft gegeven, maakt dat niet anders: die kwijting regelt de verhouding met de schuldenaar, niet de verhouding tussen de vennoten.

Wat er precies moet gebeuren

De vennoot brengt het ontvangen bedrag in de gemeenschappelijke kas. Wat daarna met dat bedrag gebeurt, regelt dit artikel niet. Het maakt vanaf dat moment deel uit van wat de vennoten gezamenlijk hebben, en voor de verdeling van winst en verlies binnen de maatschap gelden de afspraken van partijen of, als die ontbreken, artikel 7A:1670 BW. De precieze strekking van het artikel wordt in de wet zelf niet toegelicht.

De grens van de regel

De regel veronderstelt dat het om een vordering van de maatschap ging en dat de vennoot daarop zijn eigen aandeel heeft geïnd. De wettekst noemt geen termijn waarbinnen het onvermogen moet intreden en vermeldt als voorwaarde alleen dat de schuldenaar na de inning onvermogend is geworden. De verwante regel van artikel 7A:1665 BW ziet op een ander geval: daar heeft de schuldenaar zowel aan de maatschap als aan de vennoot persoonlijk iets te betalen.

Een voorbeeld

Drie vennoten hebben samen een vordering van dertigduizend euro op een afnemer. Eén van hen spreekt met die afnemer af dat hij alvast zijn tienduizend euro krijgt en tekent daarvoor. Twee maanden later wordt de afnemer failliet verklaard en komt er niets meer binnen. Volgens dit artikel stort de vennoot zijn tienduizend euro in de gemeenschappelijke kas. Vanaf dat moment valt het bedrag onder de gewone regels die de maatschap voor haar gezamenlijke middelen en voor de verdeling van winst en verlies kent.

In de praktijk

Wie in een maatschap zit, doet er goed aan gezamenlijke vorderingen ook gezamenlijk te innen en betalingen op één rekening te laten binnenkomen. Een aparte afspraak met een debiteur over het aandeel van één vennoot biedt bij onvermogen van die debiteur geen zekerheid: het geld moet er dan toch weer in. Wordt het toch zo gedaan, leg dan vast wat er is ontvangen en waarvoor, zodat de verrekening later eenvoudig te maken is.