Boek 7a Artikel 1665 (7a:1665 BW)

Toerekening van een betaling door een dubbele schuldenaar

Wanneer een der vennooten, voor zijne eigene rekening, eene opeischbare som te vorderen heeft van iemand die mede eene insgelijks opeischbare som verschuldigd is aan de maatschap, moet de betaling, welke hij ontvangt, op de inschuld der maatschap en op die van hemzelven, naar evenredigheid van beide die vorderingen, toegerekend worden, al ware het ook dat hij, bij de kwijting, alles in mindering of voldoening van zijne eigene inschuld mogt gebragt hebben; maar indien hij bij de kwijting bepaald heeft dat de geheele betaling zoude strekken voor de inschuld der maatschap, zal deze bepaling worden nagekomen.

Toelichting

Dit artikel gaat over een situatie die vaker voorkomt dan je zou denken: dezelfde persoon moet zowel de maatschap als een van de vennoten persoonlijk geld betalen, en beide vorderingen zijn opeisbaar. Betaalt hij vervolgens een bedrag aan die vennoot, dan mag die het niet zomaar helemaal op zijn eigen vordering afboeken. De wet schrijft voor dat het ontvangen bedrag naar verhouding over beide vorderingen wordt verdeeld.

Het probleem dat de regel oplost

De vennoot die de betaling in ontvangst neemt, heeft een dubbele pet op. Hij is schuldeiser voor zichzelf en tegelijk vertegenwoordiger van het gezamenlijke belang. Zonder regel zou hij eenvoudig zijn eigen vordering kunnen laten voorgaan en de maatschap met een oninbare rest achterlaten, zeker als de schuldenaar er financieel slecht voor staat. Het artikel neemt hem die keuze uit handen.

Hoe de verdeling werkt

Het bedrag wordt verdeeld in de verhouding waarin de twee vorderingen tot elkaar staan. Staat er duizend euro open bij de maatschap en vijfhonderd euro bij de vennoot persoonlijk, dan gaat van elke ontvangen euro twee derde naar de gezamenlijke kas en een derde naar de vennoot zelf. Dat de vennoot bij het afgeven van de kwitantie heeft geschreven dat de betaling volledig voor zijn eigen vordering bestemd was, verandert daar niets aan.

De uitzondering: alles voor de maatschap

Er is één afwijking, en die werkt maar één kant op. Heeft de vennoot bij de kwijting juist bepaald dat de hele betaling voor de vordering van de maatschap is, dan blijft dat in stand. Dat is logisch: de regel is er om de gezamenlijke kas te beschermen, en een vennoot die de maatschap voorrang geeft heeft die bescherming niet nodig. Hij benadeelt daarmee hoogstens zichzelf.

Een voorbeeld

Een klant is de maatschap nog achtduizend euro aan onbetaalde facturen schuldig en daarnaast tweeduizend euro aan een van de vennoten, die hem privé iets heeft verkocht. De klant maakt duizend euro over aan die vennoot, die op de kwitantie zet dat het bedrag zijn privévordering betreft. Volgens dit artikel gaat toch achthonderd euro naar de maatschap en tweehonderd naar de vennoot. Gaat de klant daarna failliet, dan draagt de vennoot dus mee in het verlies in plaats van het volledig op de maatschap af te wentelen.

In de praktijk

Deze regel is een van de weinige plaatsen in deze titel waar de wet uitdrukkelijk voorkomt dat een vennoot zichzelf bevoordeelt boven de gezamenlijke kas. Kom je de situatie tegen, breng dan eerst de twee vorderingen en hun omvang op datum in kaart en bereken de verhouding; pas daarna is te zeggen wat er in de gezamenlijke administratie thuishoort. Vermeld die berekening ook in de boeking, zodat er achteraf geen discussie over ontstaat.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.