Boek 7a Artikel 1661 (7a:1661 BW)

Dit artikel regelt wanneer de maatschap begint. De hoofdregel is eenvoudig: zij loopt vanaf het moment waarop de overeenkomst tot stand komt. Spreken de vennoten een ander tijdstip af, dan geldt dat. Er is geen akte nodig, geen inschrijving en geen goedkeuring van wie dan ook; het aangaan van de overeenkomst is voldoende, en die kan ook mondeling of stilzwijgend tot stand komen.

Waarom de begindatum ertoe doet

Aan de ingangsdatum hangt een reeks gevolgen. Vanaf dat moment gelden de verplichtingen van de vennoten tegenover elkaar, gaat de winst en het verlies voor gezamenlijke rekening lopen, en is de inbreng verschuldigd waarover artikel 7A:1662 BW gaat. Bij een algehele maatschap van winst markeert de begindatum bovendien de grens tussen wat privé blijft en wat gezamenlijk wordt; artikel 7A:1659 BW spreekt immers over wat gedurende de loop van de maatschap wordt verworven.

Een latere of eerdere datum afspreken

Partijen kunnen de maatschap laten ingaan op een datum die na de ondertekening ligt. Dat is gebruikelijk als er nog iets moet gebeuren: een vergunning, de opzegging van een dienstverband, de overdracht van een praktijk. Wat zij afspreken telt, maar zij moeten er dan wel naar handelen. Wie op papier per een latere datum begint maar in werkelijkheid al samen factureert en de opbrengst deelt, loopt het risico dat uit de feiten wordt afgeleid dat de samenwerking al eerder liep.

Een voorbeeld

Twee tandartsen tekenen in maart een overeenkomst waarin staat dat hun maatschap op 1 januari daaropvolgend begint. In september neemt de een al een assistente aan voor de gezamenlijke praktijk en delen zij de kosten daarvan. Als er later ruzie ontstaat over de vraag wie die kosten draagt, helpt de datum in de overeenkomst maar tot op zekere hoogte: hun gedrag wijst erop dat zij al voor gezamenlijke rekening bezig waren.

In de praktijk

Noem de ingangsdatum uitdrukkelijk in de overeenkomst, ook als die samenvalt met de datum van ondertekening. En regel apart wat er gebeurt met kosten, opdrachten en investeringen die al voor die datum zijn gemaakt of aangegaan. Dat voorkomt de kwestie die anders bijna altijd terugkomt: wie draait er op voor de aanloopkosten.