Boek 7a Artikel 1658 (7a:1658 BW)

Dit artikel begrenst de algehele maatschap. Van de vormen die vroeger denkbaar waren, laat de wet er maar één toe: de algehele maatschap die op de winst ziet. Een afspraak waarbij twee of meer personen hun volledige vermogen, of een in algemene termen aangeduid deel daarvan, tot gemeenschap maken, is niet toegestaan. Het artikel maakt daarbij een voorbehoud voor de bepalingen uit Boek 1 waarnaar het verwijst; die gaan over het vermogen van echtgenoten en blijven dus buiten schot.

Wat wel kan: delen in de winst

Toegestaan is dat de vennoten afspreken dat zij samen delen in wat zij gedurende de samenwerking met hun inspanning verdienen. Het gaat om de opbrengst van hun werk, niet om het vermogen dat zij al bezaten toen zij begonnen. Artikel 7A:1659 BW werkt uit wat daar precies onder valt en laat zien hoe smal die categorie in feite is.

Wat niet kan: het vermogen zelf samenvoegen

Verboden is de afspraak waarbij alle goederen, of een naar algemene maatstaf bepaald gedeelte daarvan, gemeenschappelijk worden. Zo'n afspraak zou een vermogensgemeenschap scheppen buiten de regelingen om die de wet daarvoor kent, met alle gevolgen van dien voor erfgenamen en schuldeisers van de afzonderlijke deelnemers. Het verbod raakt alleen de maatschap: de vermogensregeling tussen echtgenoten, waarnaar de slotzin van het artikel verwijst, blijft er buiten.

De grens is die van de gemeenschap, niet van de samenwerking

Het verbod zegt niets over de reikwijdte van de samenwerking als zodanig. Vennoten mogen hun samenwerking zo breed maken als zij willen; wat zij niet mogen, is via een maatschapsafspraak hun privévermogens in elkaar laten opgaan. Een individueel goed inbrengen mag wel: dat regelt artikel 7A:1662 BW, en dat gaat dan om een aanwijsbare zaak of som, niet om een vermogen als geheel.

Een voorbeeld

Twee broers werken samen in een aannemersbedrijf en willen alles voortaan samen doen. Zij zetten op papier dat vanaf nu al hun bezittingen van hen beiden zijn, inclusief hun woningen en hun spaargeld. Dat beding raakt aan wat dit artikel verbiedt. Wat wel kan, is dat zij afspreken dat alles wat zij vanaf dat moment met werken verdienen gezamenlijk is, en dat zij daarnaast ieder afzonderlijk een aanwijsbaar goed — bijvoorbeeld de loods of het machinepark — in de maatschap inbrengen.

In de praktijk

Kom je een oude overeenkomst tegen met een ruime clausule dat 'alles gemeenschappelijk' is, lees die dan nauwkeurig. Vaak is bedoeld wat wel mag, namelijk het delen van de opbrengsten, en is de formulering slordig. Blijkt echt bedoeld dat de vermogens samensmelten, dan kun je daar niet op bouwen en is het verstandig de afspraak te herschrijven naar wat de wet wel toelaat.