Wat speelt er?
De last onder dwangsom is een veelgebruikte herstelsanctie. De overheid constateert een overtreding — bijvoorbeeld bouwen zonder vergunning of een bedrijf dat milieuregels schendt — en legt je een last op: een opdracht om de overtreding binnen een bepaalde termijn (de begunstigingstermijn) te beëindigen of ongedaan te maken. Doe je dat niet, dan verbeur je per tijdseenheid of per overtreding een dwangsom, tot een maximum.
De dwangsom is bedoeld om je aan te zetten tot herstel, niet om je te straffen: als je alsnog voldoet, hoef je in beginsel niets te betalen. De hoogte moet in redelijke verhouding staan tot de zwaarte van de overtreding en het beoogde effect. De last onder dwangsom is een besluit, dus je kunt er bezwaar en beroep tegen instellen, bijvoorbeeld als je vindt dat er geen overtreding is of de termijn te kort is.
Verbeur je toch dwangsommen, dan neemt het bestuursorgaan een aparte invorderingsbeschikking en kan het het bedrag innen. Ook daartegen staat rechtsbescherming open. Reageer daarom tijdig op een (voorgenomen) last: vaak is het mogelijk om de overtreding te herstellen of aan te tonen dat er geen sprake van is, en zo betaling te voorkomen.