Wat speelt er?
Anders dan de dwangsom en bestuursdwang is de bestuurlijke boete een bestraffende sanctie: geen herstel, maar een straf voor een overtreding. Het bestuursorgaan legt de boete zelf op, zonder strafrechter. Je komt haar tegen op allerlei terreinen: bij overtreding van arbeids-, milieu-, of socialezekerheidsregels, en bij het schenden van een inlichtingenplicht.
Omdat het om straffen gaat, gelden extra waarborgen. Je hebt een zwijgrecht ten aanzien van je eigen overtreding, het bestuursorgaan moet de overtreding bewijzen, en de boete moet in verhouding staan tot de ernst en jouw verwijtbaarheid. Bij het ontbreken van verwijtbaarheid mag geen boete worden opgelegd. Vaak kondigt het bestuursorgaan de boete eerst aan (een boeterapport of voornemen), waarop je een zienswijze mag geven.
De bestuurlijke boete is een besluit, dus bezwaar en beroep staan open. Vind je de boete te hoog, onterecht of onvoldoende onderbouwd, dan kun je dat aanvoeren; de rechter toetst bestraffende sancties indringender dan gewone besluiten. Reageer tijdig op een boetevoornemen, want daar valt vaak nog winst te behalen.