Wat speelt er?
De enquêteprocedure (ook wel het enquêterecht) is bedoeld om orde op zaken te stellen als er binnen een onderneming iets grondig mis is. Denk aan een impasse tussen aandeelhouders, een bestuur dat niet meer functioneert of gerede twijfel over de financiële gang van zaken. Deze ondernemingskamer-procedure loopt bij de Ondernemingskamer, een gespecialiseerde kamer van het gerechtshof Amsterdam.
De procedure kent twee fasen. In de eerste fase vraag je de Ondernemingskamer om een onderzoek te bevelen naar het beleid en de gang van zaken — in de praktijk vaak een onderzoek naar mogelijk wanbeleid. Daarvoor moet er sprake zijn van gegronde redenen om aan een juist beleid te twijfelen. De Ondernemingskamer kan tijdens de procedure ook al onmiddellijke voorzieningen treffen, zoals het tijdelijk benoemen van een bestuurder of het overdragen van aandelen ten titel van beheer.
In de tweede fase, na het onderzoeksverslag, kan de Ondernemingskamer vaststellen dat er sprake is van wanbeleid binnen de onderneming. Als dat zo is, kan zij definitieve maatregelen nemen, zoals het vernietigen van besluiten, het schorsen of ontslaan van bestuurders of commissarissen — je kunt langs deze weg dus een bestuurder laten schorsen — of zelfs het (tijdelijk) opzijzetten van de statuten.
Niet iedereen kan zomaar een enquête aanvragen. De wet stelt eisen aan wie bevoegd is, meestal gekoppeld aan een minimumpercentage aandelen of een bepaalde nominale waarde; een enquête aanvragen als aandeelhouder kan dus pas boven een bepaalde drempel. Ook ondernemingsraden en soms vakbonden kunnen een verzoek doen. Het is een zwaar en relatief kostbaar middel, maar bij serieuze misstanden vaak het meest effectief.