Wat speelt er?
Vaak zijn er in de aanloop naar een faillissement nog handelingen verricht die de schuldeisers benadelen: een pand wordt voor een zacht prijsje aan een bekende overgedragen, of één schuldeiser wordt nog snel volledig betaald terwijl de rest achter het net vist. De pauliana geeft de curator een instrument om zulke handelingen ongedaan te maken.
Voor onverplichte rechtshandelingen (dingen die de schuldenaar niet hoefde te doen) geldt: de curator kan ze vernietigen als de schuldenaar wist of behoorde te weten dat schuldeisers erdoor werden benadeeld, en bij handelingen onder bezwarende titel ook de wederpartij dat wist. De wet kent bewijsvermoedens die de curator helpen, bijvoorbeeld bij handelingen met naasten of gelieerde partijen kort voor het faillissement.
Ook het voldoen van een opeisbare schuld kan onder omstandigheden worden aangetast, namelijk als de ontvanger wist dat het faillissement al was aangevraagd, of als de betaling het resultaat was van overleg om die schuldeiser boven de anderen te bevoordelen.
Slaagt de pauliana, dan valt het weggesluisde vermogen terug in de boedel en komt het alsnog ten goede aan alle schuldeisers. Wie zaken doet met een onderneming in zwaar weer, doet er goed aan hier alert op te zijn.