Wat speelt er?
Verjaring betekent dat er na verloop van tijd juridische gevolgen worden verbonden aan een langdurige feitelijke situatie. Bij grond kan dat betekenen dat iemand die een stuk land jarenlang in bezit heeft, daar uiteindelijk eigenaar van wordt, ook al stond het oorspronkelijk op naam van een ander. Dit speelt vaak bij een verkeerd geplaatste schutting of een strook gemeentegrond die iemand jarenlang bij zijn tuin heeft getrokken.
De wet kent twee routes. De eerste is verkrijgende verjaring bij bezit te goeder trouw: wie te goeder trouw meende eigenaar te zijn en de grond onafgebroken in bezit had, kan na tien jaar eigenaar worden. Goede trouw is echter zeldzaam, want in het Kadaster is meestal na te gaan wie de echte eigenaar is. De tweede route is de langere: ook wie níet te goeder trouw is, kan eigenaar worden nadat de vordering van de oude eigenaar om zijn grond op te eisen is verjaard. Die termijn is twintig jaar.
Bepalend is steeds of er sprake is van 'bezit': wie een stuk grond in bezit wil nemen, moet zich feitelijk gedragen als eigenaar en dat naar buiten toe zichtbaar maken. Een schutting neerzetten, de strook bij je tuin trekken, hem onderhouden en afsluiten zijn voorbeelden van bezitsdaden. Alleen af en toe gebruiken (bijvoorbeeld er even overheen lopen) is meestal niet genoeg. De bezitter moet de oorspronkelijke eigenaar in feite buitenspel hebben gezet.
Voor de oorspronkelijke eigenaar hoeft verjaring niet het laatste woord te zijn. Wie zonder recht bezit neemt van andermans grond, handelt in beginsel onrechtmatig. Verliest de eigenaar zijn grond doordat een ander het eigendom door verjaring krijgt, dan kan hij onder omstandigheden schadevergoeding vorderen van de bezitter, soms zelfs in de vorm van teruggave van de grond. Ook die vordering kent overigens eigen termijnen, dus tijdig handelen blijft belangrijk.
Verjaring van grond is juridisch fijnmazig: het draait om precieze data, de aard van het bezit en of er goede trouw was. Speelt er iets rond een erfgrens, een schutting of een strook grond, verzamel dan bewijs (oude foto's, luchtbeelden, getuigen) over hoe lang en op welke manier de grond is gebruikt. Laat je bij een concreet geschil goed adviseren voordat je grond bij de buren claimt of zo'n claim juist afwijst.