Behoorlijk bestuur en overheidsgeld · Behoorlijk bestuur

Algemene beginselen van behoorlijk bestuur

De overheid moet zich bij elk besluit aan ongeschreven en geschreven spelregels houden: zorgvuldigheid, motivering, gelijkheid, vertrouwen en evenredigheid.

Behoorlijk bestuur en overheidsgeld 3 wetsartikelen
In het kort
  • Naast de wet moet de overheid zich houden aan de algemene beginselen van behoorlijk bestuur.
  • Kernbeginselen zijn zorgvuldigheid, motivering, gelijkheid, vertrouwen en evenredigheid.
  • Strijd met een beginsel is een sterke grond: de rechter kan zulke besluiten vernietigen.

Wat speelt er?

Of een besluit deugt, hangt niet alleen af van de wet, maar ook van de algemene beginselen van behoorlijk bestuur. Dat zijn de spelregels waaraan elk bestuursorgaan zich moet houden. Het zorgvuldigheidsbeginsel eist dat een besluit goed wordt voorbereid en dat de nodige feiten worden vergaard. Het motiveringsbeginsel eist dat een besluit een deugdelijke, kenbare onderbouwing heeft.

Andere kernbeginselen zijn het gelijkheidsbeginsel (gelijke gevallen gelijk behandelen), het vertrouwensbeginsel (gewekte, concrete verwachtingen moeten onder omstandigheden worden nagekomen), het verbod van willekeur en het evenredigheidsbeginsel (de gevolgen van een besluit mogen niet onevenredig zijn in verhouding tot het doel). Ook mag een bestuursorgaan zijn bevoegdheid niet voor een ander doel gebruiken (verbod van détournement de pouvoir).

Deze beginselen zijn geen mooie woorden maar toetsstenen: de rechter vernietigt besluiten die ermee in strijd zijn. In bezwaar en beroep vormen ze vaak de sterkste gronden — bijvoorbeeld een besluit dat onvoldoende is gemotiveerd of onzorgvuldig is voorbereid. Wie opkomt tegen een besluit, doet er goed aan te bezien welk beginsel is geschonden.

Terug naar de wet

Dit zijn de artikelen die de juridische basis vormen:

3:2 Het zorgvuldigheidsbeginsel bij besluiten Algemene wet bestuursrecht 3:4 Belangenafweging en het evenredigheidsbeginsel Algemene wet bestuursrecht 3:46 Wanneer is een motivering deugdelijk? Algemene wet bestuursrecht

Veelgestelde vragen

Wat zijn de algemene beginselen van behoorlijk bestuur?
Spelregels waaraan de overheid zich moet houden, zoals zorgvuldigheid, motivering, gelijkheid, opgewekt vertrouwen en evenredigheid. Ze gelden naast de wet.
Wat kan ik met deze beginselen?
Ze zijn toetsstenen: is een besluit ermee in strijd (bijvoorbeeld onvoldoende gemotiveerd of onzorgvuldig), dan kan de rechter het vernietigen. In bezwaar en beroep zijn het vaak sterke gronden.
Wat betekent het evenredigheidsbeginsel?
De nadelige gevolgen van een besluit mogen niet onevenredig zijn in verhouding tot het doel. Een besluit dat onnodig hard uitpakt, kan daarop stranden.

Gerelateerde onderwerpen

Ook gezocht als

algemene beginselen van behoorlijk bestuur zorgvuldigheidsbeginsel motiveringsbeginsel vertrouwensbeginsel gelijkheidsbeginsel evenredigheidsbeginsel willekeur overheid abbb