Een werkgever kan een boetebeding opnemen in de arbeidsovereenkomst. Het boetebeding in een arbeidsovereenkomst kan dienen ter aansporing tot naleving van de overeengekomen verplichtingen. Dit kan ook dienen als alternatief voor een schadevergoeding. Als een werkgever op basis van een boetebeding een boete oplegt, hoeft immers niet bewezen te worden dat hij schade heeft geleden. In de praktijk wordt vaak een boete gesteld op niet-naleving van het geheimhoudingsbeding, nevenwerkzaamhedenbeding en relatie- en concurrentiebeding. Door het overeenkomen van een boetebeding in een arbeidsovereenkomst, heeft de werkgever echter ook de mogelijkheid een boete te geven voor overtreding van regels binnen zijn onderneming. Denk hierbij aan het internetreglement, pauzeregelingen, controlevoorschriften bij ziekte, kledingvoorschriften, een rookverbod, etc. Arbeidsrecht advocaat mr. Sanne Barbas van Base Advocaten schreef een interessante blog over de mogelijkheid van het opnemen van een boetebeding in een arbeidsovereenkomst.
Boetebeding in het algemeen
Voor het boetebeding gelden allereerst de algemene regels van artikel 6:91 e.v. BW. Deze algemene regels bepalen het volgende:
- de werkgever mag niet én de boete én nakoming vorderen;
- hetgeen ingevolge een boetebeding verschuldigd is, treedt in plaats van een eventueel recht op schadevergoeding;
- de tekortkoming dient aan de werknemer te worden toegerekend (en de werknemer moet in beginsel in gebreke zijn gesteld).
Boetebeding in een arbeidsovereenkomst
Voor het boetebeding in de arbeidsovereenkomst zijn daarnaast nog een aantal bijzondere waarborgen in de wet vastgelegd (artikel 7:650 en 7:651 BW). Een boetebeding in de arbeidsovereenkomst moet aan de volgende wettelijke vereisten voldoen:
- de voorschriften op overtreding waarvan een boete wordt gesteld en het bedrag van de boete moeten schriftelijk in de arbeidsovereenkomst worden vermeld. De voorschriften hoeven niet in de arbeidsovereenkomst zelf te worden opgenomen; voldoende is dat in de arbeidsovereenkomst, cao of het personeelshandboek wordt verwezen naar de opgestelde en nog op te stellen voorschriften;
- de overeenkomst waarbij de boete wordt bedongen, moet schriftelijk worden aangegaan. Ook hierbij geldt dat aan het schriftelijkheidsvereiste is voldaan indien het boetebeding is opgenomen in een cao of in een, in de individuele arbeidsovereenkomst geïncorporeerd, personeelshandboek.
Boetebeding nietig
Indien het boetebeding niet aan voornoemde vereisten voldoet, is het boetebeding nietig. In aanvulling op voornoemde vereisten gelden nog een aantal semi-dwingendrechtelijke vereisten. Van deze vereisten mag de werkgever afwijken indien de werknemer meer verdient dan het minimumloon. Het gaat om de volgende vereisten:
- de bestemming van de boete moet in het boetebeding worden vermeld, waarbij geldt dat de boete noch middellijk noch onmiddellijk ten goede mag komen aan de werkgever of aan degene die namens de werkgever bevoegd is de boete op te leggen;
- de boete moet zijn uitgedrukt in de valuta waarin het loon is vastgesteld;
- binnen een week mag geen hoger bedrag aan gezamenlijke boetes worden opgelegd dan het loon voor een halve dag. Ook een afzonderlijke boete is gemaximeerd en mag niet hoger zijn dan een halve dag loon per week.
Schade en boete
Als de werkgever de door hem geleden schade op de werknemer wil verhalen, dan zal hij moeten kiezen tussen óf inning van de boete óf verhaal van de schade. Er geldt namelijk een cumulatieverbod: de bedongen boete en schadevergoeding kunnen niet cumuleren. Bedingen in strijd hiermee zijn nietig. Uit de rechtspraak volgt dat rechts streng zijn op dit punt.
Uitzondering op het voorgaande vormt een op overtreding van een concurrentiebeding gestelde boete. Dergelijke boetebedingen vallen niet onder de reikwijdte van artikel 7:650 en 7:651 BW. Daarvoor gelden deze voorwaarden niet. Zo is het de werkgever in een dergelijk geval wel toegestaan zowel een boete te heffen als schadevergoeding te vorderen. Een dergelijk beding moet wel voldoen aan de algemene regels die gelden voor het boetebeding (artikel 6:91 e.v. BW).
Tot slot is van belang dat de rechter de bevoegdheid heeft de boete te matigen als ‘de billijkheid dit klaarblijkelijk eist’. Dit is slechts mogelijk als de onverkorte toepassing van een boetebeding in de gegeven omstandigheden leidt tot een buitensporig en daarom onaanvaardbaar resultaat. Indien gebruik is gemaakt van de hiervoor besproken afwijkingsmogelijkheden kan de rechter de boete daarnaast matigen indien de hoogte van de boete ‘hem bovenmatig voorkomt’. Het is niet toegestaan deze matiging uit te sluiten.
Wil je hier meer over weten? Neem dan contact op met BASE Advocaten (010 – 275 99 11).